على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1608
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رأرأة ( ra'raat ) ص . ع . امرة رأرأة : زن آراسته و زيب داده چشم . رأرأة ( ra'raat ) ص . ع . رأرأ رأرأة : برگردانيد سياهى چشم را و حركت داد آن را و تيز نگريست . و رأرأ الغنم : خواند گوسپند را بلفظ ار ار . و رأرأ السحاب : درخشيد ابر . و كذلك رأرأ السراب . و رأرات عيناه : برگرديدند چشمهاى او . و رأرأت المراة بعينها : آراسته و زينت داد آن زن هر دو چشم را و رخشانيد آنها را . و رأرات : ديد در آئينه . و رأرأت الظباء : جنبانيدند آهوان دمهاى خود را . راز ( r z ) ا . پ . نهانى . و سر و اسرار و رمز و آنچه در دل نهفته باشد . و پوشيده و پنهان و نهفته . و رنگ و لون . و خار پشت . و زنبور سرخ . و بنا و گلكار . و شهر رى . و مردم اين شهر . و قريهاى نزديك بسبزوار . و نام پادشاهزادهاى . و باد راز : مردم قزوين بادى را گويند كه از جانب رى مىوزد . و راز آب : عكسى كه در آب افتد . و راز دادن : رنگ كردن و رنگ زدن . و راز دل آب : رطوبت و ترى آب كه باعث نمو و برآمدن نباتات مىگردد . و عكسى كه در آب افتد . و مطلق رستنى و سبز شدنى و روئيدنى . و راز دل زمانه : آفتاب . و راز زمين : سبزه و گل و لاله . و راز نهان : سر مخفى كه از همه كس پوشيده باشد . و پنج چيز پنهان و مخفى : اول باران دويم آنچه در رحم است از نر و ماده سيوم فردا چه واقعه خواهد شد چهارم بر كدام زمين مرگ در مىرسد پنجم رزق و روزى كه فردا چه خواهيم خورد . و راز نهان خاك : نباتات كه بتدريج از خاك برميايند . و راز نهفته : راز پنهان و مخفى . راز ( r z ) ا . ع . مهمتر بنايان و معمار . ج : رازة . الحديث : كان راز سفينة نوح جبرئيل اى راس مدبرى السفينة . رازبان ( r z - b n ) ا . پ . صاحب راز . و كسى كه سخن ارباب حاجت را بعرض پادشاه رساند . راز پنهانى ( r ze - panh ni ) ا . پ . سر نگفتنى كه بر همه كس پوشيده باشد . رازة ( r zat ) ا . ع . ج . راز . راز جوى ( r z - juy ) ص . پ . تفتيش كنندهء اسرار . رازح ( r zeh ) ص . ع . شتر افتاده از لاغرى . ج : رزح ( rozzah ) و رزحى ( razh ) و رزاحى . رازدار ( r z - d r ) ا و ص . پ . امين و امانت دار و وفادار و صادق و سر نگاهدار . و بناى سفت كار . رازدارى ( r z - d ri ) ا . پ . امانت دارى و سرنگاهدارى و امانت و ديانت . و پنهانى و پوشيدگى . رازدان ( r z - d n ) ا و ص . پ . واقف بر اسرار و مطلع بر رموزات . و رازدان اسرار ناشنيده : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . رازق ( r zeq ) افا . ع . روزى دهنده . و از نامهاى الهى . رازقى ( r zeqi ) ا . پ . نوعى از انگور . و تخم كتان . و يك قسم گلى سفيد و بغايت خوشبو . رازقى ( r zeqiyy ) ا و ص . ع . سست و ضعيف از هر چيز . و نوعى از انگور سپيد دراز . رازقية ( r zeqiyyat ) ا . ع . جامهء كتان و سپيد . و مى . رازك ( r zak ) ا . پ . نام گياهى دوائى كه به زبان فرانسه هوبلون گويند . رازكش ( r z - kac ) ا و ص . پ . افشا كنندهء راز و خائن اسرار . رازگاه ( r z - g h ) ا . پ . مخزن اسرار . رازم ( r zem ) ص . ع . شتر بر زمين ماندهء از لاغرى . ج : رزام . و ناقة رازم اى ذات رزمة يعنى ماده شترى كه براى بچهء خود از گلو صدا كند . راز نياز ( r z - niy z ) ا . پ . عاشق . و اسرار . و پرگوئى . و ترهات . رازه ( r ze ) ا . پ . سرو راز . و پوشيده و پنهان و نهفته . و اسرار دل . رازى ( r zi ) ص . پ . منسوب و متعلق برى . و ابو بكر محمد رازى : از اطباى بزرگوار و حكماى عالىمقدار از اهالى رى در 320 هجرى وفات نمود . رازى ( r ziyy ) ص . ع . مردم منسوب برى . رازيام ( r zy m ) ا . پ . باديان و رازيانه . رازيانج ( r zy naj ) ا . ع . مأخوذ از رازيانهء فارسى و بمعنى آن . رازيانه ( r ziy ne ) ا . پ . گياهى دوائى و معطر از طايفهء چترى كه باديان نيز گويند . و رازيانهء رومى : انيسون . رازينه ( r zine ) ا . پ . پلكان . و معبرى كه داراى پله باشد . راژ ( r j ) ا . پ . كپه و توده . و خرمن غلهء پاك نكرده . رأس ( ra's ) ا . ع . سر . و سر هر چيز . و سرور . و سروران . يقال : هو رأسهم و هم رأسهم اذا كثروا و عزوا . ج : ارؤس و رؤس و يا رؤوس . و اعد كلامك من راس يعنى از سر بگوى . و راس آية : آخر آيه . و على راس ستين يعنى اخر شصت سال . و انت على راس امرك : تو بر سر كار خويشتنى . و رميت منك فى